పండగల విశేష భోజ్యాలు లేబుల్‌తో ఉన్న పోస్ట్‌లను చూపుతోంది. అన్ని పోస్ట్‌లు చూపించు
పండగల విశేష భోజ్యాలు లేబుల్‌తో ఉన్న పోస్ట్‌లను చూపుతోంది. అన్ని పోస్ట్‌లు చూపించు
అసలు ఉగాదిపచ్చడి చేసుకోవలసిన విధంబెద్దియన....
ఉగాది పచ్చడి, ఇది షడ్రసోపేతం....చూడండి మాలిక ఉగాది సాహిత్యసంచిక, ఉగాదిపచ్చడి చేసుకోవలసిన అసలు విధానాన్ని నేర్చుకోండి....
తొలేకాశి - అసలిది " పేలపిండి" పండగ
ఇవ్వాళ "తొలేకాశి"... అదేనండీ "తొలి ఏకాదశి" పండగ.....ఇంక వేర్వేరు చోట్ల ఎలా పిలుస్తారో,ఎలా జరుపుకుంటారో నాకు తెలీదుగాని, మాకు మాత్రం ఇది చాలా పేద్ద పండగ.....ఉగాది,నవమి తర్వాత పండగలు లేక,సంబరాలు లేక మొహంవాచిపోయున్న మాలాంటి పిల్లకాయలకి, ఉత్సవభక్తులకి ఇది ఎంత సంబరాన్ని తెచ్చే పండగో! ఎంత పేద్ద పండగో! అసలు మా ఊళ్ళల్లో చాలామంది దీన్ని పిలిచే పేరేంటో తెలుసా, "పేలపిండి పండగ".....ఇహహాహ్హ! అద్గదీ! అందుకని మన పాకవేదంలో ఈ టపా....అసలు పండగలంటే నాకు తెలిసీ కొత్తబట్టలు వేసుకోటానికీ, చక్కగా రకరకాలు వండుకు తినటానికిన్నీ.....అందుకే ఈ తొలిపండగ జనాల నోళ్ళల్లో "పేలపిండి పండగ" అయ్యికూర్చుంది...:)
"అసలీ పండగేంటి? దానికా పేరు ఎందుకొచ్చింది? సంవత్సరంలో ఇన్ని ఏకాదశులుండగా, ఈ ఏకాదశినే పెద్ద పండగలా చేసుకోటం ఏంటీ! అందునా సంవత్సరం మధ్యలో వచ్చే ఏకాదశిని "తొలి" ఏకాదశి అనటమేంటీ! ఈ పెద్దోళ్ళకి ఒక ఆలోచనా,బుఱ్ఱా పాడూ ఉండదు, నేనైతే "మధ్య ఏకాదశి" అనో,లేకపోతే "రాములోరి ఏకాదశి"(మూణ్ణెల్ల ముందు శ్రీరామ"నవమి" వెళ్ళిందికదా, అందుకని. పైగా, మా ఊరిగుళ్ళో ప్రతి సంవత్సరం ఈ పండక్కి "రామాయణం" నాటకం వేసేవాళ్ళు లెండి) అనో పెట్టేవాణ్ణి. అసలదంతా ఎందుకు చక్కగా "పేలపిండి పండగ" అని పిల్చుకుంటే పోలా!" .....ఈ విధంగా మన బుల్లప్పుడు బుఱ్ఱ్ర, పెదపేద్ద ఆలోచనలు చేసేసి, నిర్ణయాలు తీసేసుకుని, జంకూగొంకూ లేకుండా వెళ్ళి అమ్మమ్మ దగ్గర డబడబా వాగేసేది...దానికి అమ్మమ్మ,"నీ మాత్రం తెలివి లేకనుకున్నావా! ఉగాదితో పండగలు ఊడ్చుకుపోతయ్యి, తొలేకాశితో తొలకరిస్తయ్యి.అందుకని దీన్ని తొలేకాశి అంటారు చిన్నయ్యా!"అని చెప్పేది...ఊఁహూఁ! నాకస్సలు నచ్చలా ఆ సమాధానం...పైగా దానివల్ల ఇంకా బోలెడు అనుమానాలు..ఇక ఆగలేక నాన్నని అడిగేద్దామనుకుని డిసైడైపోయా.....
మళ్ళా నాన్న దగ్గర మాత్రం అల్లా కాదండోయ్!మన అతి తెలివి ప్రదర్శించామనుకోండి, వీపు పేలిపోద్ది....అందుకని అతితెలివి కన్నా ఇంకా కొంచెం తెలివిగా నాన్న దగ్గరకెళ్ళి, అమాయకంగా,గోముగా, మన జ్ఞానపిపాస అంతా మొహంలో కనిపిచ్చేట్టు," నాన్నీసూ! ఈ పండగకి "తొలి ఏకాదశి" అనే పేరు ఎలా వచ్చిందీ తెలుసుకోవాలనుంది" అని అడిగేవాళ్ళమన్నమాట....మన జ్ఞానతృష్ణకి నాన్న మహదానందపడిపోయి, బొజ్జమీద కూర్చోబెట్టుకుని,
" ఏం లేదు చిన్నీసూ! వెరీ సింపులు. మనకి తొలకరి వర్షాలు పడేది ఎప్పుడు?".
"ఆషాఢమాసంలో".
"కదా! మనం వ్యవసాయదారులం. తొలకరి అంటే మనకి పెద్ద పండగ. అందుకని ఆషాఢ శుద్ధఏకాదశిని "తొలి ఏకాదశి" పండగ్గా చేసుకుంటామన్నమాట!"....
హ్మ్! అయినా మనం సమాధాన పడలా.....
"మరి ఆషాఢ శుధ్ధపాడ్యమిని "తొలిపాడ్యమి" అనీ, విదియని " తొలివిదియ" అనీ ఇలా ఎందుకు చేసుకోము..పైగా, వర్షాలసలు ఒక్కోసారి జ్యేష్ఠంలోనే మొదలవుతాయి కదా..."అని, తెగ ఆలోచిస్తుంటే, మన కొశ్చన్ మార్క్ మొహం చూసి నాన్న నవ్వేసి, " తృప్తి కలగలేదా! సరే అసలు కారణం చెప్తానుండు.....చాతుర్మాస్య వ్రతం అని ఒక వ్రతం ఉంది....అది ఆషాఢ శుద్ధ ఏకాదశితో మొదలయ్యి, కార్తీక శుద్ధ ఏకాదశితో ముగుస్తుంది. ఆషాఢ శుద్ధ ఏకాదశి రోజు విష్ణుమూర్తి నిద్రపోతాడు.అందుకని ఆ రోజుని "శయనైకాదశి" అనీ, "తొలి ఏకాదశి" అనీ పిలుస్తారు. కార్తీకశుద్ధ ఏకాదశినాడు మళ్ళా నిద్రలేస్తాడు,కాబట్టి దాన్ని "ఉత్థాన ఏకాదశి" అనీ, " చిల్కు ఏకాదశి" అనీ పిలుస్తారు. ఈ నాలుగు నెలలూ యోగులు,సన్యాసులు ఎక్కడికీ కదలకుండా ఒక్కచోటనే ఉండి, ఆ విష్ణువుని అర్చిస్తారు. దీన్నే చాతుర్మాస్య వ్రతం అంటారు.కాబట్టి మనం ఆషాఢ శుద్ధఏకాదశిని పండగలా చేసుకుంటాం" అని చెప్పారు....
మన మొహంలో ఇంకా పావువంతు కొశ్చనుమార్కు ఎక్స్ ప్రెషను....:)
అది చూసి నాన్న నవ్వుతూ," పైగా పిన్ని వాళ్ళు సంవత్సరమంతా ఏకాదాశి ఉపవాసాలుంటారు తెలుసు కదా! ఆ ఉపవాసాలని ఇవ్వాళ మొదలెడతారన్నమాట! ఇవ్వాళ మొదలెట్టి ఇరవైనాలుగేకాదశులూ చేస్తారు....కాబట్టి దీన్ని "తొలి ఏకాదశి" అన్నారు..." అని ముగించారు.....హమ్మయ్య! మనసు అప్పటికి తేలికపడింది....
అద్దండీ! అసలు "తొలేకాశి" పండగ వెనకున్న కథ.....
ఇక పండగ రోజు ఎన్ని సంబరాలో!పొద్దున్నే లేవడం, తలకలు,కొత్తబట్టలు,పూజ మామూలే.... పబ్లిక్ హాలిడే కాదు కాబట్టి స్కూలుకెళ్ళాల్సిందే...వెళ్ళి హెడ్మాస్టరు గారిమీద మా టీచర్లందరిచేతా గాట్టి వత్తిడి తెప్పించి, హాఫ్ డే ఆప్షనల్ సెలవిప్పించుకుని పుస్తకాల సంచి గిరగిరా తిప్పుకుంటూ ఇంటికి పరిగేత్తుకొచ్చేసేవాళ్ళం..వచ్చేపాటికి, పొయ్యి మీద మంగలం పెట్టి అమ్మమ్మ పేలాలు వేపుతూ ఉండేది...ఇక గొంతు, గుళ్ళో మోగుతున్న మైకుకి పోటీగా పెంచి అమ్మమ్మని అరిచేసేవాణ్ణి..."పక్కింటి గోవిందమ్మ నాయనమ్మా, కాంతమ్మమ్మమ్మా వాళ్ళ రోళ్ళు అప్పుడే మోగుతున్నయ్యి. నువ్వింకా పేలాలు వేపుతూనే ఉన్నావ్....ఎప్పుడు వేపుతావ్, పిండెప్పుడు కొడతావ్..వాళ్ళది ఐపోగానే శ్రీనూ, శివా గిన్నెలనిండా పోసుకొచ్చుకొని తింటూ, నాకు ఊరిస్తూ గొప్పలు పోతారు...నువ్వేమో ప్రతిసంవత్సరం ఇంతే, నా ఫరువు తీసేస్తున్నావ్.." అని తెగ ఆయాసపడి పోయేవాణ్ణి....
అమ్మమ్మ" చిన్నయ్యా! గోవిందమ్మవాళ్ళది వట్టి పిండే...కొబ్బరుండదు,దోసిత్తనాలుండవు...కాంతమ్మ వాళ్ళది వట్టి చిమ్మిలి.....పైగా, ఇద్దరిదీ నోటికి చుట్టకొచ్చేట్టు పొడి పిండి...నీకు నిండా మెఱుగేసి పెడతాగా...అప్పుడుదాకా, గుళ్ళోకిపోయి సంబరం చూసిరా" అనేది.....సరేలెమ్మని పొంగలన్నంలో వంకాయకూరేసుకుని నిండా లాగించి, గుడికి ఒక్క దౌడు తీసేవాణ్ణి...అన్నయ్య అప్పటికే గుడి దగ్గర వీరవిహారం చేస్తుండేవాడులెండి......
మా చెన్నకేశవ స్వామి గుళ్ళో తొలేకాశికి ఏకాహం చేస్తార్లెండి...గుడి ఆవరణంతా పందిళ్ళు, భజనలు, ఫెళఫెళగా ఉండేది...రామనామం సాగుతూనే ఉండేది...ఊర్లోకెల్లా బుధ్ధిమంతుణ్ణి కదా..;)....దేవుడికి దణ్ణవెఁట్టుకుని, కాసేపు భజన చేసి తర్వాత ఆటల్లో పడేవాళ్ళం.....అబ్బో ఎన్ని ఆటలో....ముఖ్యంగా కళ్యాణమండపం స్తంభాలు పట్టుకుని ఆడే "నాలుగు స్తంభాలాట"...ఎంత ఇష్టమో నాకు.....తెగ ఆడీ ఆడీ, నాలుగింటికల్లా ఇల్లు చేరేవాణ్ణి.( నాన్న ఆఫీసునుంచి వచ్చేస్తారుగా అందుకని..;)..)....అప్పటికి ఘుమఘుమలాడిపోతున్న "పేలపిండి" రెడీగా ఉండేది...ఎత్తుకెత్తు నెయ్యి పోసుకుని శుభ్రంగా లాగించేవాణ్ణి..ఇక సాయంత్రం అమ్మా నాన్నలతో కలిసి గుడికెళ్ళేవాళ్ళం...ఎందుకో మరి, అమ్మ ప్రతి తొలేకాశికి గుడికెళ్తూ వాళ్ళ పెళ్ళిచీర కట్టునేది......వక్కరంగు వెండిజరీ చీరలో, గుళ్ళో వేసిన రంగురంగుల ట్యూబులైట్ల కాంతిలో మెరిసిపోతుండేది అమ్మ.......
అర్చన చేయించుకుని, కాసేపు భజన దగ్గర కూర్చుని వచ్చేసేవాళ్ళం.ఇక రాత్రికి "రామాయణం" నాటకం చూడాలని గబగబా తినేసి అమ్మమ్మని లాక్కుని వెళ్ళేవాళ్ళం.....కాని వాళ్ళు మొదలెట్టేపాటికి పదో,పదకొండో అయ్యేది...మనం ఆపాటికి చక్కగా అమ్మమ్మ వళ్ళో బజ్జుండేవాళ్ళం.....కళ్యాణమప్పుడూ, చివర పట్టాభిషేకమప్పుడూ లేపి చూపించేది...ఒక్క సంవత్సరం కాబోలు నాన్న తీసుకెళ్ళి మొత్తం నాటకం చూపించారు...తర్వాత రోజు స్కూల్లో ఆ డిస్కషన్లతో గడిచిపోయేది..కొంత మంది "పేలపిండి" పొట్లాలు కట్టుకు తెచ్చుకునేవాళ్ళు....;).....తిరిగొస్తూ గుడికెళ్ళి, ఏకాహం ముగించి ఊరేగటానికి బైల్దేరుతున్న మా స్వామితో ఊరంతా ఒక రౌండేసి వచ్చేవాళ్ళం...చివర్లో పెట్టే "పంచ కజ్జాయం" నాకు ఎంత ఇష్టమో........అల్లా ముగిసేవి మా తొలేకాశి సంబరాలు......
బాగా రెండు మూడు పెద్ద డబ్బాలకి కొట్టి పెట్టేది అమ్మమ్మ....ఆ పది పదిహేను రోజులూ నెయ్యి పోసుకుని తెగలాగించేవాళ్ళం.అసలా రుచే వేరు.పండగరోజు సాయంత్రం చాకలి సుబ్బన్న వచ్చేవాడు. అమ్మమ్మ గిన్నెలో పొంగలన్నం పెట్టి, పేలపిండి కాగితంలో చుట్టిచ్చేది.వాడది తీసుకుని "కాస్త మెఱుగుబొట్టు వెయ్యి కాపమ్మా,లేకపోతే నోరు చుట్టకొచ్చిద్ది" అనేవాడు.అమ్మమ్మ నవ్వుతూ, పెద్దగిన్నె నిండా నెయ్యి పోసిచ్చేది.
ఈ సంవత్సరం నేను కొత్తరోలు కొన్నాగా..కాబట్టి పేలపిండి కొడదామనుకున్నా..అమ్మకి చెప్తే,"ఇప్పుడు మన ఊర్లో కూడా ఎవరూ కొట్టట్లేదు చిన్నీ. రిస్కు ఎక్కడ పడతావ్.కాస్త చిమ్మిలి చేసుకో.త్వరగా ఐపోద్ది అంది...." ఆయ్! సమస్యేలేదు. పేలపిండి చెయ్యాల్సిందే.తినాల్సిందే" అని,అన్ని సంభారాలూ తెచ్చుకుని కొట్టాను...భలేగా కుదిరింది లెండి...నెయ్యి పోసుకు తింటుంటే ఎంత కమ్మగా ఉందో! పన్లోపని మీకు కూడా చెప్తే మీరూ చేసుకుంటారుగా! చెయ్యటం చాలా వీజీ!
"అసలీ పండగేంటి? దానికా పేరు ఎందుకొచ్చింది? సంవత్సరంలో ఇన్ని ఏకాదశులుండగా, ఈ ఏకాదశినే పెద్ద పండగలా చేసుకోటం ఏంటీ! అందునా సంవత్సరం మధ్యలో వచ్చే ఏకాదశిని "తొలి" ఏకాదశి అనటమేంటీ! ఈ పెద్దోళ్ళకి ఒక ఆలోచనా,బుఱ్ఱా పాడూ ఉండదు, నేనైతే "మధ్య ఏకాదశి" అనో,లేకపోతే "రాములోరి ఏకాదశి"(మూణ్ణెల్ల ముందు శ్రీరామ"నవమి" వెళ్ళిందికదా, అందుకని. పైగా, మా ఊరిగుళ్ళో ప్రతి సంవత్సరం ఈ పండక్కి "రామాయణం" నాటకం వేసేవాళ్ళు లెండి) అనో పెట్టేవాణ్ణి. అసలదంతా ఎందుకు చక్కగా "పేలపిండి పండగ" అని పిల్చుకుంటే పోలా!" .....ఈ విధంగా మన బుల్లప్పుడు బుఱ్ఱ్ర, పెదపేద్ద ఆలోచనలు చేసేసి, నిర్ణయాలు తీసేసుకుని, జంకూగొంకూ లేకుండా వెళ్ళి అమ్మమ్మ దగ్గర డబడబా వాగేసేది...దానికి అమ్మమ్మ,"నీ మాత్రం తెలివి లేకనుకున్నావా! ఉగాదితో పండగలు ఊడ్చుకుపోతయ్యి, తొలేకాశితో తొలకరిస్తయ్యి.అందుకని దీన్ని తొలేకాశి అంటారు చిన్నయ్యా!"అని చెప్పేది...ఊఁహూఁ! నాకస్సలు నచ్చలా ఆ సమాధానం...పైగా దానివల్ల ఇంకా బోలెడు అనుమానాలు..ఇక ఆగలేక నాన్నని అడిగేద్దామనుకుని డిసైడైపోయా.....
మళ్ళా నాన్న దగ్గర మాత్రం అల్లా కాదండోయ్!మన అతి తెలివి ప్రదర్శించామనుకోండి, వీపు పేలిపోద్ది....అందుకని అతితెలివి కన్నా ఇంకా కొంచెం తెలివిగా నాన్న దగ్గరకెళ్ళి, అమాయకంగా,గోముగా, మన జ్ఞానపిపాస అంతా మొహంలో కనిపిచ్చేట్టు," నాన్నీసూ! ఈ పండగకి "తొలి ఏకాదశి" అనే పేరు ఎలా వచ్చిందీ తెలుసుకోవాలనుంది" అని అడిగేవాళ్ళమన్నమాట....మన జ్ఞానతృష్ణకి నాన్న మహదానందపడిపోయి, బొజ్జమీద కూర్చోబెట్టుకుని,
" ఏం లేదు చిన్నీసూ! వెరీ సింపులు. మనకి తొలకరి వర్షాలు పడేది ఎప్పుడు?".
"ఆషాఢమాసంలో".
"కదా! మనం వ్యవసాయదారులం. తొలకరి అంటే మనకి పెద్ద పండగ. అందుకని ఆషాఢ శుద్ధఏకాదశిని "తొలి ఏకాదశి" పండగ్గా చేసుకుంటామన్నమాట!"....
హ్మ్! అయినా మనం సమాధాన పడలా.....
"మరి ఆషాఢ శుధ్ధపాడ్యమిని "తొలిపాడ్యమి" అనీ, విదియని " తొలివిదియ" అనీ ఇలా ఎందుకు చేసుకోము..పైగా, వర్షాలసలు ఒక్కోసారి జ్యేష్ఠంలోనే మొదలవుతాయి కదా..."అని, తెగ ఆలోచిస్తుంటే, మన కొశ్చన్ మార్క్ మొహం చూసి నాన్న నవ్వేసి, " తృప్తి కలగలేదా! సరే అసలు కారణం చెప్తానుండు.....చాతుర్మాస్య వ్రతం అని ఒక వ్రతం ఉంది....అది ఆషాఢ శుద్ధ ఏకాదశితో మొదలయ్యి, కార్తీక శుద్ధ ఏకాదశితో ముగుస్తుంది. ఆషాఢ శుద్ధ ఏకాదశి రోజు విష్ణుమూర్తి నిద్రపోతాడు.అందుకని ఆ రోజుని "శయనైకాదశి" అనీ, "తొలి ఏకాదశి" అనీ పిలుస్తారు. కార్తీకశుద్ధ ఏకాదశినాడు మళ్ళా నిద్రలేస్తాడు,కాబట్టి దాన్ని "ఉత్థాన ఏకాదశి" అనీ, " చిల్కు ఏకాదశి" అనీ పిలుస్తారు. ఈ నాలుగు నెలలూ యోగులు,సన్యాసులు ఎక్కడికీ కదలకుండా ఒక్కచోటనే ఉండి, ఆ విష్ణువుని అర్చిస్తారు. దీన్నే చాతుర్మాస్య వ్రతం అంటారు.కాబట్టి మనం ఆషాఢ శుద్ధఏకాదశిని పండగలా చేసుకుంటాం" అని చెప్పారు....
మన మొహంలో ఇంకా పావువంతు కొశ్చనుమార్కు ఎక్స్ ప్రెషను....:)
అది చూసి నాన్న నవ్వుతూ," పైగా పిన్ని వాళ్ళు సంవత్సరమంతా ఏకాదాశి ఉపవాసాలుంటారు తెలుసు కదా! ఆ ఉపవాసాలని ఇవ్వాళ మొదలెడతారన్నమాట! ఇవ్వాళ మొదలెట్టి ఇరవైనాలుగేకాదశులూ చేస్తారు....కాబట్టి దీన్ని "తొలి ఏకాదశి" అన్నారు..." అని ముగించారు.....హమ్మయ్య! మనసు అప్పటికి తేలికపడింది....
అద్దండీ! అసలు "తొలేకాశి" పండగ వెనకున్న కథ.....
ఇక పండగ రోజు ఎన్ని సంబరాలో!పొద్దున్నే లేవడం, తలకలు,కొత్తబట్టలు,పూజ మామూలే.... పబ్లిక్ హాలిడే కాదు కాబట్టి స్కూలుకెళ్ళాల్సిందే...వెళ్ళి హెడ్మాస్టరు గారిమీద మా టీచర్లందరిచేతా గాట్టి వత్తిడి తెప్పించి, హాఫ్ డే ఆప్షనల్ సెలవిప్పించుకుని పుస్తకాల సంచి గిరగిరా తిప్పుకుంటూ ఇంటికి పరిగేత్తుకొచ్చేసేవాళ్ళం..వచ్చేపాటికి, పొయ్యి మీద మంగలం పెట్టి అమ్మమ్మ పేలాలు వేపుతూ ఉండేది...ఇక గొంతు, గుళ్ళో మోగుతున్న మైకుకి పోటీగా పెంచి అమ్మమ్మని అరిచేసేవాణ్ణి..."పక్కింటి గోవిందమ్మ నాయనమ్మా, కాంతమ్మమ్మమ్మా వాళ్ళ రోళ్ళు అప్పుడే మోగుతున్నయ్యి. నువ్వింకా పేలాలు వేపుతూనే ఉన్నావ్....ఎప్పుడు వేపుతావ్, పిండెప్పుడు కొడతావ్..వాళ్ళది ఐపోగానే శ్రీనూ, శివా గిన్నెలనిండా పోసుకొచ్చుకొని తింటూ, నాకు ఊరిస్తూ గొప్పలు పోతారు...నువ్వేమో ప్రతిసంవత్సరం ఇంతే, నా ఫరువు తీసేస్తున్నావ్.." అని తెగ ఆయాసపడి పోయేవాణ్ణి....
అమ్మమ్మ" చిన్నయ్యా! గోవిందమ్మవాళ్ళది వట్టి పిండే...కొబ్బరుండదు,దోసిత్తనాలుండవు...కాంతమ్మ వాళ్ళది వట్టి చిమ్మిలి.....పైగా, ఇద్దరిదీ నోటికి చుట్టకొచ్చేట్టు పొడి పిండి...నీకు నిండా మెఱుగేసి పెడతాగా...అప్పుడుదాకా, గుళ్ళోకిపోయి సంబరం చూసిరా" అనేది.....సరేలెమ్మని పొంగలన్నంలో వంకాయకూరేసుకుని నిండా లాగించి, గుడికి ఒక్క దౌడు తీసేవాణ్ణి...అన్నయ్య అప్పటికే గుడి దగ్గర వీరవిహారం చేస్తుండేవాడులెండి......
మా చెన్నకేశవ స్వామి గుళ్ళో తొలేకాశికి ఏకాహం చేస్తార్లెండి...గుడి ఆవరణంతా పందిళ్ళు, భజనలు, ఫెళఫెళగా ఉండేది...రామనామం సాగుతూనే ఉండేది...ఊర్లోకెల్లా బుధ్ధిమంతుణ్ణి కదా..;)....దేవుడికి దణ్ణవెఁట్టుకుని, కాసేపు భజన చేసి తర్వాత ఆటల్లో పడేవాళ్ళం.....అబ్బో ఎన్ని ఆటలో....ముఖ్యంగా కళ్యాణమండపం స్తంభాలు పట్టుకుని ఆడే "నాలుగు స్తంభాలాట"...ఎంత ఇష్టమో నాకు.....తెగ ఆడీ ఆడీ, నాలుగింటికల్లా ఇల్లు చేరేవాణ్ణి.( నాన్న ఆఫీసునుంచి వచ్చేస్తారుగా అందుకని..;)..)....అప్పటికి ఘుమఘుమలాడిపోతున్న "పేలపిండి" రెడీగా ఉండేది...ఎత్తుకెత్తు నెయ్యి పోసుకుని శుభ్రంగా లాగించేవాణ్ణి..ఇక సాయంత్రం అమ్మా నాన్నలతో కలిసి గుడికెళ్ళేవాళ్ళం...ఎందుకో మరి, అమ్మ ప్రతి తొలేకాశికి గుడికెళ్తూ వాళ్ళ పెళ్ళిచీర కట్టునేది......వక్కరంగు వెండిజరీ చీరలో, గుళ్ళో వేసిన రంగురంగుల ట్యూబులైట్ల కాంతిలో మెరిసిపోతుండేది అమ్మ.......
అర్చన చేయించుకుని, కాసేపు భజన దగ్గర కూర్చుని వచ్చేసేవాళ్ళం.ఇక రాత్రికి "రామాయణం" నాటకం చూడాలని గబగబా తినేసి అమ్మమ్మని లాక్కుని వెళ్ళేవాళ్ళం.....కాని వాళ్ళు మొదలెట్టేపాటికి పదో,పదకొండో అయ్యేది...మనం ఆపాటికి చక్కగా అమ్మమ్మ వళ్ళో బజ్జుండేవాళ్ళం.....కళ్యాణమప్పుడూ, చివర పట్టాభిషేకమప్పుడూ లేపి చూపించేది...ఒక్క సంవత్సరం కాబోలు నాన్న తీసుకెళ్ళి మొత్తం నాటకం చూపించారు...తర్వాత రోజు స్కూల్లో ఆ డిస్కషన్లతో గడిచిపోయేది..కొంత మంది "పేలపిండి" పొట్లాలు కట్టుకు తెచ్చుకునేవాళ్ళు....;).....తిరిగొస్తూ గుడికెళ్ళి, ఏకాహం ముగించి ఊరేగటానికి బైల్దేరుతున్న మా స్వామితో ఊరంతా ఒక రౌండేసి వచ్చేవాళ్ళం...చివర్లో పెట్టే "పంచ కజ్జాయం" నాకు ఎంత ఇష్టమో........అల్లా ముగిసేవి మా తొలేకాశి సంబరాలు......
బాగా రెండు మూడు పెద్ద డబ్బాలకి కొట్టి పెట్టేది అమ్మమ్మ....ఆ పది పదిహేను రోజులూ నెయ్యి పోసుకుని తెగలాగించేవాళ్ళం.అసలా రుచే వేరు.పండగరోజు సాయంత్రం చాకలి సుబ్బన్న వచ్చేవాడు. అమ్మమ్మ గిన్నెలో పొంగలన్నం పెట్టి, పేలపిండి కాగితంలో చుట్టిచ్చేది.వాడది తీసుకుని "కాస్త మెఱుగుబొట్టు వెయ్యి కాపమ్మా,లేకపోతే నోరు చుట్టకొచ్చిద్ది" అనేవాడు.అమ్మమ్మ నవ్వుతూ, పెద్దగిన్నె నిండా నెయ్యి పోసిచ్చేది.
ఈ సంవత్సరం నేను కొత్తరోలు కొన్నాగా..కాబట్టి పేలపిండి కొడదామనుకున్నా..అమ్మకి చెప్తే,"ఇప్పుడు మన ఊర్లో కూడా ఎవరూ కొట్టట్లేదు చిన్నీ. రిస్కు ఎక్కడ పడతావ్.కాస్త చిమ్మిలి చేసుకో.త్వరగా ఐపోద్ది అంది...." ఆయ్! సమస్యేలేదు. పేలపిండి చెయ్యాల్సిందే.తినాల్సిందే" అని,అన్ని సంభారాలూ తెచ్చుకుని కొట్టాను...భలేగా కుదిరింది లెండి...నెయ్యి పోసుకు తింటుంటే ఎంత కమ్మగా ఉందో! పన్లోపని మీకు కూడా చెప్తే మీరూ చేసుకుంటారుగా! చెయ్యటం చాలా వీజీ!
- మొదట మాంఛి జొన్నలు తీసుకోండి. పచ్చజొన్నల కన్నా తెల్లజొన్నలు బెటర్...ఎన్ని?...మీ ఇష్టమండీ బాబూ! నేనైతే పావుకేజీ తెచ్చుకున్నా....నా ఒక్కపొట్టే కదా... ఆ జొన్నల్ని రాళ్ళు లేకుండా ఏరేసుకోండి. బాగా వెడల్పాటి బాండీ పొయ్యి మీద పెట్టుకోండి.....ఆ బాండీలో ఈ జొన్నలు పోసి,వెడల్పాటి అట్లకాడతో కదుపుతూ జాగ్రత్తగా వేయించాలి.....సన్నసెగ మీద వేయించుకోవాలి....లేకపోతే ఊరికే మాడిపోతయ్.....కుంపట్లో ఐతే బెటర్...బాగా పొట్లాలు విచ్చుకుని, పేలాలయ్యాక దించెయ్యండి......కాని ఈ పేలాలు వేయించడం మాత్రం పెద్ద బ్రహ్మవిద్యే.....అన్నీ చక్కగా పువ్వుల్లా రావాలంటే చాలా కష్టం.....కొంతమందికే జొన్నపేలాలు వేగుతాయ్ అంటారు..చేతుల మహిమ...:)
- ఇప్పుడు అదే బాండీలో పేలాలు తీసేసి ఓ చుక్క నెయ్యి వేసి దోసవిత్తనాలు వేయించుకోవాలి...ఈ దోసిత్తనాలు చేత్తో అలా తీసుకుని ఉజ్జాయింపుగా వేసుకోడమే......మీరు తయారు చేసుకున్న విత్తనాలైనా పర్లేదు.లేకపోతే పచారీ కొట్లో దొరుకుతాయి...బాగా పప్పు పట్టినవి చూసి తీసుకోండి...చిటపటలాడి ఎగిరిపోతయ్,కాస్త జాగ్రత్తగా మూత అడ్డం ఉంచుకుని చిన్నవత్తి మీద వేయించండి....ఇవి కొంచెం ముదురు రంగు తిరగ్గానే దించెయ్యాలి..వేయిస్తుంటే ఎంత కమ్మటి వాసన వస్తాయో....
- ఇక పేలాల్ని రోట్లో వేసి దంచాలి.(రోలు లేకపోతే మిక్సీ..రుచి మాత్రం నేను గ్యారంటీ ఇవ్వలేను..:)...)..కొద్దిగా బరగ్గా పిండయ్యాయి అనుకున్నాక దోస విత్తనాలు వేసి తొక్కాలి...బాగా మెదగ్గానే, మీకు ఎంత తీపి కావాలనుకుంటే అంత బెల్లం వేసుకోవాలి..నేను పావుకేజీ జొన్నలకి,పావుకేజీ బెల్లం వేశాను....బెల్లం పిండిలో బాగా కలిసేట్టు తొక్కాలి.....
- రోట్లోంచి వెడల్పు గిన్నెలోకి ఎత్తుకుని, యాలకులపొడి కలపాలి....కావాలనుకున్నవాళ్ళు ఎండుకొబ్బరి తురుము కూడా కలుపుకోవచ్చు...
- ఇక గాలిపోకుండా డబ్బాలో పెట్టుకుని, రోజూ కాస్త లాగించడమే! ఎత్తుకెత్తు మెఱుగు మాత్రం మర్చిపోవద్దేం! అదేనండీ, కమ్మటి నెయ్యి..:)
పులగం - మన "భోగి" విశేష భోజ్యం
సంక్రాంతి పండగొస్తుందంటే మన తెలుగిళ్ళల్లో ఉండే సందడి అంతా ఇంతా కాదు...రాత్రిళ్ళు మేలుకుని మరీ వేసే ముగ్గులతో,హరిదాసుతో నెలముందే మొదలవుద్ది....ఒక పదిహేను రోజులు పోయాక, ఇక మొదలవుతాయి. ప్రతి ఇంటినుంచీ ముక్కుకి కమ్మగా తగిలే నేతి వాసనలు...ఎవరింట్లో ఏం చేస్తున్నారో వాసనబట్టి తెలుసుకోటం మాకు చిన్న సరదా పజిల్ లా ఉండేది....లయబధ్ధంగా వినిపించే రోళ్ళ చప్పుళ్ళు...ఇక్కడ మూడురోకళ్ళు,నాలుగురోకళ్ళతో పోటు వెయ్యటంలో పోటీలు పడేవాళ్ళు.....నాకు రెండు రోకళ్ళపోటే కష్టంగా ఉండేదనుకోండి....
పాకం పట్టిన అరిసెల పిండిని అమ్మ చూడకుండా ఎత్తుకెళ్ళడం,భలే సరదాగా ఉండేది....ఒకళ్ళింట్లో అరిసెలు చేస్తున్నారంటే, చుట్టుపక్కల పదిళ్ళవాళ్ళు చేరి కలిసి చేసేవాళ్ళు..అమ్మ ఆ పదిరోజులూ బిజీ బిజీ...ఎక్కడోచోట సరిపోయేది..."ఇవ్వాళ వాళ్ళింట్లో పాకం సరిగ్గా కుదర్లేదురా,అరిసెలు సరిగ్గా రాలా" అంటూ వచ్చేది....మా ఇంట్లో అరిసెలంటే ఓ పెద్ద ప్రహసనం....పాలేర్లు మధ్యాహ్నం పిండి కొట్టటంతో మొదలయ్యేది...సాయంత్రం పాకం పట్టేవాళ్ళు....ఇక అరిసెలు వత్తటమంటే ఓ పెద్ద ఆర్టు...మా పెద్దత్త ఒకేసారి నాలుగు,ఐదు వత్తేది...నేను కూడా ఓ చెయ్యేసేవాణ్ణి... :)....అందరూ నెయ్యి, నూనె కలిపి వండేవాళ్ళు, మా ఇంట్లో మాత్రం వట్టి నెయ్యిలో వండేవాళ్ళు..నాన్న డాల్డాలు అసలు ఒప్పుకునేవాళ్ళు కాదు... అన్నీ వరిచెత్త మీద ఆరపోసే వాళ్ళు....లెక్కపెట్టటం పిల్లల వంతన్నమాట! వెయ్యి దాకా అయ్యేవి....నేను మరీ చిన్నప్పుడు నేను నిద్ర లేచేపాటికి వంటగది నిండా అరిసెల డబ్బాలుండేవి. "తెల్లారేకల్లా ఎల్లా వచ్చాయా?" అని తెగ హాచ్చర్య పడిపోయేవాణ్ణి...అమ్మ,"నాన్న మంత్రం వేసాడు, అంతే వచ్చేశాయి" అని నవ్వుతూ చెప్పేది....
ఇక పండగ మూడురోజుల్లోకీ నాకు బహు ఇష్టమైంది భోగి...ఎందుకంటే, రకరకాల విశేషాలన్నీ ఆ రోజే కదా! సంక్రాంతి రోజు ఏముంది? ఎప్పట్లా పూజ, బెల్లం పాయసం నైవేద్యం, హరిదాసుకీ, బ్రాహ్మడికీ మోయనలివ్వటం..అంతే కదా! అదే భోగి రోజునైతే వేకువఝామున్నే పోటీలు పడి వేసే భోగిమంటలు, తర్వాత అమ్మ తలకి ఆముదం,వంటికి నువ్వులనూనె రాసి రేపటగ్గిలో నుంచోపెట్టేది..తర్వాత కుంకుళ్ళెట్టి తలకలు...కొత్త బట్టలేసుకుని సాయంత్రం భోగిపళ్ళకి కావాల్సిన రేగిపళ్ళ కోసం చేల మీద పడేవాళ్ళం...,,ఊర్లోకల్లా మాదే పెద్ద రేగిచెట్టు....అన్నయ్య ఎవరూ రాకుండా కాపలా నుంచుంటే, నేను అక్కావాళ్ళం పిందెతో సహా దులిపేసేవాళ్ళం...దార్లో వచ్చేప్పుడు ఉండే చిన్న చిన్న రేగ్గుట్టల్ని కూడా వదిలేవాళ్ళం కాదు... ;)....
ఇక ఇంటికి రాగానే అమ్మ అరిటాకులేసి, కమ్మటి వాసనతో ముక్కు పుటాలు అదరగొడుతున్న వంటకం వడ్డించేది...."పులగం".....అదన్నమాట! ఇవ్వాళ పాకవేదంలో మనం రుచ్చూడబోతున్నది.....అసలు ఆ వాసనే చాలు. కడుపు నింపెయ్యటానికి....అన్నంలో పెసరపప్పు,నెయ్యి కలిపిన ఆ వాసన నాకు సంవత్సరమంతా ముక్కంటుకునే ఉండేది...మధ్యలో పేద్ద గురుగు చేసి, దాన్నిండా నెయ్యి పోసుకుని, పక్కన దొడ్లో కాసిన లేత సొరకాయల్తో నూరిన పచ్చడి, లేలేతవంకాయలు కుమ్ములో పెట్టి కాల్చి చేసిన రోటి పచ్చడి వేసుకుని తింటుంటే...."అబ్బబ్బా! ఇది కదా సంక్రాంతి సంబరమంటే!" అననిపించేది...
మరిక అలాంటి "కమ్మటి పులగం" చేసుకుని రుచ్చూద్దామా!
- మొదట సరిపడా బియ్యం తీసుకుని రాళ్ళులేకుండా చెరిగేసి, బాగా శుభ్రంగా కడిగి, మునిగే వరకు నీళ్ళు పోసి కనీసం రెండు గంటలు నానపెట్టాలి.బియ్యం ఎంత బాగా నానితే అంత మృదువుగా వస్తుంది పులగం.....కొంత మంది కొత్తగా పండిన ధాన్యమే వాడాలని జొన్నలతో చేసేవాళ్ళు....వట్టి జొన్నలైతే కొంచెం కాయలుగా వస్తుంది, అందుకని తొక్కి రవ్వ చేసుకుని వాడుకుంటే బాగా వస్తుంది...
- తర్వాత పైన తీసుకున్న బియ్యంలో మూడొంతులు పెసరపప్పు తీసుకోవాలి.అంటే గ్లాసు పెసరపప్పుకి మూడుగ్లాసుల బియ్యమన్నమాట! లేకపోతే మా ఊరి భాషలో "గిద్ద పప్పుకి మూడుగిద్దలు బియ్యం".....ఇవి కూడా బాగా కడిగి నానపెట్టుకోవాలి. {పెసరపప్పు బదులు కొంతమంది నల్లపెసలు వాడతారు.కందిపప్పు కూడా వాడుకోవచ్చు. కాని పెసరపప్పు రుచే వేరు..;)........అసలు ఈ పెసరపప్పు,బియ్యంల నిష్పత్తిని బట్టే దానికి పులగం,మళహోర,కట్టుపొంగలి,కిచడీ అని పేర్లు మారతాయ్.....౧) "మళహోర"లో పెసరపప్పు కి రెట్టింపు బియ్యం( అంటే బియ్యంలో సగం పెసరపప్పు) వేస్తారు...దీన్నే తమిళులు కాసింత నెయ్యి, జీడిపప్పు ఎక్కువ జోడించి "కటు పొంగలి" అంటారు. "కట్ పొంగల్", "కట్టు పొంగలి","కట్టె పొంగలి" దీని నామాంతరాలన్నమాట! తీపి వేసి, బాగా పాలు పోసి చేస్తే అది తీపి పొంగలి, తీపిలేకుండా కొంచెం కారంగా "మిరియాలు,అల్లం" వేసి చేస్తే కారంగా, కటువుగా ఉంటుంది కాబట్టి "కటు పొంగలి". ఈ కటుపొంగలి అనేది తమిళపదం, "మళహోర" మన తెలుగువాళ్ళది.కాబట్టి దీన్ని మనవాళ్ళు ఎన్నో వందలేళ్ళుగా వండుకుతింటున్నారని, ఎక్కడి నుంచీ అప్పు తెచ్చుకు తిందికాదని మనవి!........౨)ఇక "కిచిడీ" అనే "కిచ్చడి"లో బియ్యానికి, రెట్టింపు పెసరప్పు(అంటే గ్లాసు బియ్యానికి,రెండు గ్లాసుల పెసరపప్పు) కూరగాయ ముక్కలు కలిపి వండుతారు....... }.
- అవి బాగా నానాక సరిపడా గిన్నె పెట్టి దాంట్లో తాలింపు పెట్టుకోవాలి. ఏ వంటకానికైనా తాలింపే ముఖ్యం అని చెప్పాకదా! ఎలా పెట్టాలో చూద్దాం. గిన్నెలో బాగా మరింత నెయ్యి వేసి కాగనివ్వాలి.నెయ్యి వేస్తేనే రుచి.లేకపోతే నూనెతో కూడా పెట్టుకోవచ్చు. కాగిన నేతిలో సరిపడా జీలకఱ్ఱ వెయ్యాలి. ఎక్కువైనా వేసుకోవచ్చు.ఇంక ఏ తాలింపుగింజలూ వాడొద్దు...ఇంగువకూడా వెయ్యాలి...మిరియాలు తగినన్ని ఈ తాలింపులో వేసుకోవాలి...(లేకపోతే అన్నం ఉడికేప్పుడు కూడా వేసుకోవచ్చు.మిరియాలపొడి వాడేట్టైతే అన్నం ఉడికేప్పుడే కలపాలి....)....
- మిరియాలు వేసిన వెంటనే ఎసరు పొయ్యాలి. ఎంత పొయ్యాలి? మామూలుగా అన్నం వండేప్పుడు గ్లాసు బియ్యానికి, రెండు గ్లాసుల నీళ్ళు పోస్తాం కదా! ఇక్కడ మూడు గ్లాసుల నీళ్ళు పోసుకోవాలి.రుచికి కావాలంటే చిన్న గ్లాసుడు పాలు కూడా పోసుకోవచ్చు.
- ఎసరు బాగా తెర్లింతర్వాత, పైన నానబెట్టుకున్న బియ్యాన్ని వేసి ఉడకనివ్వాలి. బియ్యం ఉడుకు పట్టిందనగానే పెసరపప్పు వేసి బాగా కలతిప్పి ఉడికించాలి. ఎంత బాగా తిప్పితే అంత రుచి.....రెండూ బాగా దగ్గరకయ్యాయి అనుకోగానే రుచికి తగినంత ఉప్పు, కాసిన్ని అల్లం ముక్కలు(సన్నగా తరిగినవి) కలుపుకోవాలి.మరీ గట్టిపడనివ్వొద్దు...కొంచెం మెత్తగా,లేహ్యంలా ఉంటేనే రుచి. చివర్లో దించేప్పుడు మరికాస్త నెయ్యి వేసి కలిపి దించాలి.....
- దించాక నేతిలో వేయించిన జీడిపప్పు కలుపుకోవచ్చు......అంతే! ఘుమఘుమలాడే "పులగం" తయారన్నమాట!
- ఎక్కడో ఒక కవి " సస్నేహా కామినీ వేయం కృశరా శిశిరే హితా" అని చక్కగా వర్ణిస్తాడు...అంటే, " ఈ పులగాన్ని కమ్మటి నెయ్యి మరికాస్త వేసుకు తింటే చలికాలంలో పడుచుపిల్లలా వెచ్చదనాన్నిస్తుందని" అర్థం...అంటే, చలికాలంలో తింటే ఆరోగ్యం అన్నమాట! నందికేశ్వర నోములో బ్రాహ్మలిళ్ళల్లో ఎక్కువగా వండుతారు దీన్ని!
- ఇక ఆలస్యం దేనికి...చక్కగా వండుకుని, ఎత్తుకెత్తు నెయ్యి పోసుకుని, చక్కటి రోటి పచ్చడి కాని, మాంఛి దప్పళం కాని వేసుకుతిని స్వర్గ వీధుల్లో విహరించండి మరి!
దీనికి సబ్‌స్క్రయిబ్ చేయి:
పోస్ట్‌లు (Atom)
